recaizade mahmut ekrem milli eğitim bakanı iken özel kalem müdürü mustafa reşit bey kendisine imzalanacak evrakları götürmüş.
kağıtları masanın üstüne koyup iskemleye oturmuş. ekrem bey bütün evrakı imzaladıktan sonra hışımla ayağa kalkarak bağırmaya başlamış; cinayet bu cinayet…
reşit bey bir yanlış yaptığı zannıyla dehşet içinde kalmış ve tirtir titremeye başlamış.. nihayet kendisini toparladıktan sonra cinayetin ne olduğunu sormuş şu cevabı almış;
ne olacak evrakın birinde yer alan sözcükte dil bilgisi kurallarına riayet edilmemiş..
eşref izmirde yolda yürürken yağmura yakalanmış bir saçağın aştında saatlerce bir arabanın geçmesini beklemiş.
gelmeyince varacağı yere yürüyerek gitmiş.. doğal olarak sırılsıklam olmuş. görenler sormuş;
bu halin ne denizemi düştün eşref..
eski bir söze inanmanın cezasını çektim demiş eşref..
ve ilave etmiş ; dünyada herşey geçer derler ben saçağın altında çok bekledim.. bir araba bile geçmedi..
nedim paşa bir teftiş sırasında eşref e bu sene sizin kasabanın bozuk yollarına taş döşendimi diye sormuş kamil paşa araya girerek
efendim eşref bey sokaklarda değil insanların başına hicivleriyle taş döşüyor. diye sitemde bulunmuş. bunun üzerine eşref kamil paşaya dönerek şu dörtlüğü okumuş;
söz demem bir kimse hakkında tahkik etmeden eski bir darb ı meseldir gerçi orman taşlamak hicvedersem haini zahid günah ettin deme din i islam da sevabdır çünkü şeytan taşlamak günümüz türkçesiyle ;
kimse hakkında araştırmadan asla söz söylemem gerçi orman taşlamak diye bir eski atasözü de vardır.
bir haini hicvedersem sakın bana günah ettin demeyin.. çünkü islam dininde şeytan taşlamak sevaptır.
izmirde şakir efendi isminde bilgisi kıt bir doktor varmış bu doktor hakkında eşref şu kıt ayı yazmış;
gitse bir hastaya doktor şakir kurtulur o saatte alil
çıkmadan doktor efendi kapıdan bacadan çünkü girer azrail..
şair eşref , devletin kötü idare edilmesini acımasız bir dille eleştirdi. bir şirinde bazı hortumcu memurları şöyle hicvetmişti;
her biri halince icra yı mezalim etmede, görse bir memuru insan bir şaki zannediyor.
eyleme beyhude ey biçare feryad ü figan ah ı mazlumu hükümet musıki zannediyor.
günümüz türkçesiyle ;
her bir memur olduğu yerde zulmünü sürdürmeye devam ediyor. insan bir memuru görse dağbaşındaki yolkesen sanıyor. ey biçare insan boşyere feryad eyleme çünkü mazlumların feryadını hükümet musiki ziyafeti sanıyor.
eşref izmirin ilçelerinden birinde kaymakamlık yaparken tayini sivrihisar a çıkar.
şaiirin gözü ise akhisardadır.
bunun üzerine şu dörtlüğü yazarak izmir valisine sunar;
beni sivrihisar a merhamet eyle oturtma kerem kıl akhisar ı dersen izmirden ırak olsun..
mücerred bir hisara gönderilmekse eğer maksad efendim başı sivri olmasın da ak olsun..
eşref kırkağaç kaymakamıdır. kaymakamlık binasının aktığını onarımın
gerektiğini merkeze yazar. payitahttan nerelerin aktığını tek tek bildiriniz.. talimatı gelir. şair içler acısı hali kısaca şöyle özetler;
- musluklar hariç binanın her yanı akıyor.
dursun evinin penceresinden temel e seslenmiş;
- temel senin ineklerden sigara nargile filan içen var mudur?
şaşırdunmu sen tursun? hiç sigara içen inek olurmu?
- ula temell öyleyse sen ahırın yanay..
hakim temel e sorar ;
niye oğlum adamın başına sandalye ile vurdun?
boynu bükük temel de cevap verir ;
ne yapayumm çaresuzluktan efendum masayı kaldıramadım ki..
temel doktora gider. doktor temel i bir muayeneden sonra teşhisi koyar.
karnında su topalnıyor. adalelerinde kireçlenme var böbreklerinde kum karnında demir fazla der.
temel sevinçten uçar;
- desene doktor pey peton gibiyum da..
